Đề cương môn học Tiếng Việt thực hành

line
12 tháng 03 năm 2015
 I. Thông tin chung về môn học
  • Tên môn học: TIẾNG VIỆT THỰC HÀNH
  • Số tín chỉ: 3
  • Môn học: Lựa chọn
  • Các môn học tiên quyết: không
  • Các môn học kế tiếp: không
  • Các yêu cầu đối với môn học (nếu có):

+ Ngoài tài liệu chính, sinh viên cần nghiên cứu các tài liệu tham khảo thêm mà giảng viên giới thiệu

+ Sinh viên cần tra cứu thêm trên internet và chú ý thực tiễn sử dụng tiếng Việt trong cuộc sống xung quanh để rèn luyện thực hành

+ Sinh viên cần có kĩ năng tin học văn phòng

  • Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 18 tiết

+ Làm bài tập trên lớp:  18 tiết

+ Thảo luận: không

+ Thực hành, thực tập (ở PTN, nhà máy, studio, điền dã, thực tập...): không

+ Hoạt động theo nhóm: 9 tiết

+ Tự học: 90 giờ

 II. Mục tiêu của môn học
  • Kiến thức: Trang bị cho sinh viên kiến thức đại cương về tiếng Việt trong nói và viết nâng cao khả năng nắm bắt và sử dụng chuẩn xác tiếng Việt.
  • Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng sử dụng đúng chuẩn ngôn ngữ và phong cách tiếng Việt cũng như các kĩ năng, thao tác thiết yếu về văn bản.
  • Thái độ, chuyên cần:

+ Dự lớp: tối thiểu 80% tổng số tiết học

+ Thực hành: làm bài tập thực hành tại lớp

+ Đọc giáo trình, tài liệu tham khảo và làm bài tập rèn luyện ở nhà

III. Tóm tắt nội dung môn học

            Nội dung môn học gồm 2 phần chính: những vấn đề cơ bản về tiếng Việt và sử dụng tiếng Việt, những vấn đề chung về văn bản tiếng Việt và thực hành văn bản tiếng Việt.

VI. Nội dung chi tiết môn học

PHẦN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TIẾNG VIỆT VÀ SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

Khái quát về tiếng Việt và mục tiêu môn học

1.1 Khái quát về tiếng Việt

  • Các thời kì phát triển và vai trò của tiếng Việt:
+ Các thời kì phát triển: ngôn ngữ -> chữ viết

+ Vai trò: công cụ nhận thức tư duy; phương tiện giao tiếp quan trọng nhất; ngôn ngữ chính thức trong học tập và nghiên cứu; chất liệu của nghệ thuật ngôn từ

  • Những đặc điểm cơ bản của tiếng Việt:

+ Ngữ âm

+ Từ vựng

+ Ngữ pháp

1.2 Mục tiêu của môn học
  • Bồi dưỡng tình cảm yêu quý, thái độ trân trọng và ý thức sử dụng đúng tiếng Việt
  • Tiếp tục nâng cao những hiểu biết có cơ sở khoa học về tiếng Việt
  • Tiếp tục rèn luyện, nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp hằng ngày, học tập và nghiên cứu khoa học
2. Kĩ năng viết đúng chính tả, dấu câu
  • Nhận xét chung về tình hình chính tả hiện nay
  • Một số quy định về chuẩn chính tả và mẹo luật: chuẩn chữ viết, chuẩn viết hoa, cách viết tắt, viết tên riêng tiếng nước ngoài, nguyên tắc bỏ dấu thanh, sử dụng dấu câu
  • Bài thực hành về chính tả và dấu câu
3. Kĩ năng dùng từ
  • Những yêu cầu chung về dùng từ trong văn bản: đúng âm thanh và hình thức cấu tạo; đúng nghĩa; đúng quan hệ kết hợp; phù hợp phong cách ngôn ngữ văn bản; đảm bảo tính hệ thống văn bản
  • Đặc điểm cơ bản về từ trong các loại văn bản: khoa học, nghị luận, hành chính
  • Một số thao tác dùng từ và rèn luyện về từ: lựa chọn và thay thế; nhận xét, phân tích, đánh giá từ ngữ
  • Bài thực hành về dùng từ, chữa lỗi về từ trong văn bản
4. Kĩ năng về câu
  • Những yêu cầu về câu trong văn bản

+ Theo quan hệ hướng nội: đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Việt; quan hệ ngữ nghĩa phù hợp với tư duy người Việt; thông tin mới và dấu câu phù hợp

+ Theo quan hệ hướng ngoại: phục vụ mục đích giao tiếp; phù hợp với quan hệ giữa các nhân vật giao tiếp; phù hợp hoàn cảnh giao tiếp.

  • Đặc điểm câu trong các loại văn bản: khoa học, nghị luận, hành chính
  • Bài thực hành về rèn luyện câu

PHẦN II: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN BẢN TIẾNG VIỆT VÀ THỰC HÀNH VĂN BẢN TIẾNG VIỆT

  1. Khái quát về văn bản tiếng Việt
1.1. Giao tiếp và văn bản

1.2. Văn bản – khái niệm và những đặc trưng cơ bản

-  Khái niệm

- Những đặc trưng cơ bản

1.3. Phân loại văn bản

- Dựa theo tiêu chí dung lượng: văn bản vĩ mô, vi mô, bình thường

- Dựa theo tiêu chí phong cách chức năng ngôn ngữ

+ Văn bản hành chính

+ Văn bản khoa học

+ Văn bản chính luận

+ Văn bản báo chí

+ Văn bản nghệ thuật

  1. Thực hành phân tích văn bản
2.1. Một số nhân tố liên quan đến nội dung văn bản

- Đối tượng tham gia giao tiếp

- Hoàn cảnh giao tiếp

- Loại hình văn bản

2.2. Khái quát nội dung văn bản

- Đề tài của văn bản

- Chủ đề của văn bản

2.3. Phân tích văn bản

- Các đơn vị của văn bản

+ Câu

+ Đoạn văn

- Phân tích đoạn văn

+ Tìm ý chính của đoạn văn

+ Tìm hiểu cách lập luận trong đoạn văn

+ Phân tích sự liên kết giữa các câu trong đoạn văn: liên kết nội dung, hình thức

  • Phân tích bố cục và lập luận toàn văn bản
  1. Thực hành tạo lập văn bản
3.1. Cấu tạo chung của văn bản

- Phần đầu đề (tựa): hình thức, cấu trúc, nội dung

- Phần mở: hình thức, cấu trúc, nội dung

- Phần thân: hình thức, cấu trúc, nội dung

- Phần đóng: hình thức, cấu trúc, nội dung

3.2. Các bước tạo lập văn bản

- Định hướng

- Lập chương trình

- Viết văn bản

- Kiểm tra

3.3. Lập đề cương cho văn bản 

- Mục đích, yêu cầu

- Một số loại đề cương thường dùng

+ Đề cương sơ luợc

+ Đề cương chi tiết

  • Các thao tác lập đề cương cho văn bản
+ Xác lập các thành tố nội dung

+ Sắp xếp các thành tố nội dung

+ Trình bày đề cương

-  Một số lỗi thường gặp khi lập đề cương

3.4. Viết đoạn văn, văn bản – sửa chữa, hoàn thiện văn bản

- Các thao tác viết đoạn văn

- Sửa chữa, hoàn thiện văn bản: một số lỗi thường gặp trong đoạn văn, văn bản:

+ Lạc chủ đề

+ Thiếu hụt chủ đề

+ Lặp chủ đề

+ Lỗi đứt mạch

+ Lỗi mâu thuẫn về ý

+ Các câu thiếu sự liên kết hoặc liên kết lỏng lẻo

+ Lỗi cấu tạo văn bản

- Không tách đoạn

- Tách đoạn tuỳ tiện

- Không chuyển đoạn, liên kết đoạn

  1. Thực hành soạn thảo văn bản khoa học
4.1. Tóm tắt một tài liệu khoa học

- Mục đích, yêu cầu

- Những cách tóm tắt thường dùng

+ Tóm tắt thành đề cương

+ Tóm tắt thành văn bản hoàn chỉnh

4.2. Tổng thuật các tài liệu khoa học

- Mục đích, yêu cầu

- Cách tổng thuật các tài liệu khoa học

4.3. Viết luận văn, tiểu luận khoa học

- Lập đề cương nghiên cứu

- Trình bày lịch sử vấn đề

- Cấu trúc thường gặp của luận văn, tiểu luận khoa học

- Ngôn ngữ trong luận văn, tiểu luận khoa học

  1. Thực hành soạn thảo văn bản hành chính
            5.1. Khái quát về văn bản hành chính tiếng Việt

- Văn bản quản lí và văn bản quản lí nhà nước

- Phân loại văn bản quản lí nhà nước

5.2. Kĩ thuật soạn thảo văn bản hành chính

- Thể thức văn bản hành chính

- Một số yêu cầu cơ bản

- Quy trình soạn thảo

- Ngôn ngữ và văn phong hành chính

5.3. Biên tập văn bản hành chính

- Biên tập nội dung

- Biên tập hình thức

    5.4. Cách viết một số văn bản hành chính thông dụng

- Hợp đồng

- Biên bản

- Báo cáo

- Đơn từ

V. Học liệu

5.1 Giáo trình chính:

Diệp Quang Ban (2005), Văn bản và liên kết trong tiếng Việt, Giáo dục, Hà Nội.

  1. Phan Mậu Cảnh (2008), Lý thuyết và thực hành văn bản tiếng Việt, Giáo dục, Hà Nội.
  2. Đồng Thị Thanh Phương – Nguyễn Thị Ngọc An (2006), Soạn thảo văn bản và công tác văn thư lưu trữ, Lao động xã hội, TP.HCM.
  3. Bùi Minh Toán- Lê A - Đỗ Việt Hùng (2008), Tiếng Việt thực hành, Giáo dục, Hà Nội.
5.2 Tài liệu đọc thêm:
  1. Hoàng Anh – Phạm Văn Thấu (2005), Tiếng Việt thực hành, Nxb lý luận chính trị
  2. Hữu Đạt (1997), Tiếng Việt thực hành, Giáo dục, Hà Nội.
  3. Nguyễn Công Đức – Nguyễn Kiến Trường, Thực hành tiếng Việt, ĐH Quốc gia Tp.HCM
  4. Hà Thúc Hoan (1998), Tiếng Việt thực hành, Nxb TP. HCM.
  5. Đặng Ngọc Lệ - Nguyễn Kiên Trừơng (1998), Tiếng Việt thực hành, Giáo dục.
  6. Nguyễn Khánh Nồng (2006), Để viết tiếng Việt thật hay, Nxb Trẻ
  7. Nguyễn Thị Việt Thanh (2000), Hệ thống liên kết lời nói tiếng Việt, Giáo dục, TP.HCM
  8. Trần Ngọc Thêm (2006), Hệ thống liên kết văn bản tiếng Việt, Giáo dục, TP.HCM
  9. Phan Thiều (1998), Rèn luyện ngôn ngữ (2 tập), Giáo dục, Hà Nội.
  10. Nguyễn Minh Thuyết (chủ biên) – Nguyễn Văn Hiệp (1998), Tiếng Việt thực hành, Đại học quốc gia Hà Nội.
  11. Nguyễn Quang Ninh (1997), 150 bài tập rèn luyện kĩ năng dựng đoạn văn, Giáo dục.
Góp ý